Jenever en de Nederlandse zeevaart

Jenever, een nautische drank

Oud Zeilboot en zonsondergang

Genever is een eeuwenoud Nederlands product, gedistilleerd van moutwijn, met de jeneverbes als prominent ingrediënt. Uit onderzoek is gebleken dat er aan boord van Nederlandse schepen in de 16e tot 19e eeuw vooral jenever werd geserveerd, en veel ook. Maar waarom is juist jenever zo verbonden met de Nederlandse zeevaart?

Aan boord van de VOC
Een reis op een schip richting Indië ging via de Verenigde Oost-Indische Compagnie en duurde ongeveer negen maanden. Voor de honderden bemanningsleden aan boord moest een gigantische hoeveelheid voedsel en drinkwater meegenomen worden. Vaak kwam men toch tekort en werd de bemanning op rantsoen gezet. Het menu aan boord bevatte te veel vet en zout en te weinig vitamines.

De VOC kocht meestal vaste hoeveelheden eten en drinken in. In principe gold op elk schip een vast menu, waardoor de Compagnie makkelijk kon bepalen hoeveel er nodig was. Daarnaast zorgde een standaardmenu ervoor dat men goedkoper in kon slaan. Ondanks dat de producten meestal werden geselecteerd op houdbaarheid, kwam het vaak voor dat voedsel bedorven raakte. Vaten met vlees zaten vaak vol met maden en water moest gezeefd worden in bijvoorbeeld een theedoek om de worpjes eruit te krijgen. Het gebrek aan vitaminen was echter het gevaarlijkst op de lange reizen: met name scheurbuik kwam veel voor.

Voor de gezondheid
Wijn en sterke drank werden dan ook vooral uitgedeeld voor de gezondheid, omdat men dacht daarmee scheurbuik te kunnen voorkomen. Een matroos kon zijn eigen voorraad aan boord meenemen, soms meer dan dertig flessen jenever. Officieren hadden geen rantsoenen, en waren vrij om zelf te bepalen hoeveel zij dronken. Waarschijnlijk nogal veel.

Om te drinken aan boord nam men dus water, bier, wijn en sterke drank (jenever) mee. Het water en bier gingen hard achteruit naarmate de reis vorderde terwijl de wijn en jenever redelijk goed bleven. Per dag kreeg een bemanningslid ongeveer een liter bier en een beetje wijn of jenever te drinken. Uitdroging kwam regelmatig voor, met name als er onderweg problemen waren met het inslaan van nieuwe voorraden of dat men door weersomstandigheden dan wel navigatiefouten langer onderweg was. In totaal ging er voor driehonderd man waarschijnlijk zo’n 200.000 liter aan water en alcoholische dranken mee.

Tijdens het laatste deel van de 15e eeuw kreeg jenever niet alleen een geneeskrachtige functie, maar ook een sociale functie. ‘Plezier uit de fles’ was niet te stoppen: tegen het midden van de 16e eeuw waren er in de Lage Landen honderden distilleerderijen die jenever produceerden. Havensteden als Amsterdam, Rotterdam en Schiedam leverde de Nederlandse scheepvaart de benodigde jenever.

Simon Rijnbende
Onze oprichter, Simon Rijnbende was zoon van de kapitein van het schip “De Oranje Zaal”, Jan Rijnbende. Hij maakte in 1786 met zijn vader een aantal avontuurlijke zeereizen, waarbij onder meer tegen piraten in de Indische Archipel werd gevochten. 

Waarschijnlijk gestimuleerd door de opkomende handel in de moutwijnindustrie, besloot Simon in 1793, na zijn carrière als zeeman, voor zichzelf te beginnen als distilleerder. 

De Vintage Genever is tevens een eerbetoon aan Simon Rijnbende. Hout, rook en zeewier nemen je mee naar vuur op het strand en een frisse zeebries op het dek van het schip waar Simon de wijde wereld in trok. Meer weten over de Vintage Genever? Klik hier.

Welkom bij Rynbende Spirits

Ben je 18 jaar of ouder?